Historia Pokrzywnicy

Nazwa Pokrzywnica pochodzi od bujnie rosnącego zielska i pokrzyw, które z daleka rzucały się w oczy. Wieś otoczona była lasami i moczarami.

Już od bardzo dawna w skład miejscowości wchodziła wieś Pokrzywnica (Nesselwitz) (zdjęcie nr.1) i majątek Serwatków (Buttermilchhof) (zdjęcie nr.2). Po dzień dzisiejszy zachowały się te nazwy.

Pierwsze nazwy naszej miejscowości zanotowane w starych kronikach to: Pokrzywnica, w 1471 roku Pokriwnitz i w 1532 roku Pokrsisnitze.

Wieś powstała około roku 1241, kiedy naród Mongołów napadł na Śląsk. Pierwsza wzmianka o wsi pojawiła się w roku 1285, natomiast pierwszy wpis do kronik datuje się na rok 1355, kiedy to Koźle było pod panowaniem Herzoga von Ols.  Od drugiej połowy XV wieku do roku 1812 Pokrzywnica należała do tzw. Państwa Kozielskiego i dzieliła tym samym jego losy i stosunki własnościowe na przestrzeni wieków.

Pierwszym znanym z dokumentów właścicielem Pokrzywnicy był w 1411 roku Herzog Konrad III. Właściciel ten potwierdził przynależność Pokrzywnicy Bractwu Mieczko&Marenz z Twardawy. Bractwo podarowało wieś Hrabinie von Nesselwitz, która jednak w roku 1496 zrzekła się przed starostą kozielskim wszelkich praw do tych ziem. W roku 1509 Pokrzywnicę i Koźle kupił książę von Opeln. Natomiast już w 1513 roku jego syn zrzeka się wszelkich praw do tych ziem. W 1532 wieś liczyła 20 kmieci z rodzinami, którzy byli zwolnieni z płacenia daniny. W roku 1557 cesarz Ferdynand przekazał Pokrzywnicę Dietrichowi von Muhlheim zu Pleswitz, który był wtedy Komendantem Garnizonowym Koźla, na cztery lata. To właśnie wtedy Garnizon Kozielski na terenach leżących od południowej strony wsi utworzył poligon, na którym ćwiczyli żołnierskie rzemiosło żołnierze Garnizonu Kozielskiego (warto w tym miejscu nadmienić, iż poligon z małymi przerwami funkcjonował do połowy lat 90-tych XX wieku. Definitywny koniec poligonu nastał po wielkiej powodzi 1997 roku, czego następstwem było zamkniecie jednostki wojskowej w Koźlu). W 1558 roku Otto von Zeidlitz wykupił od niego całą wieś Pokrzywnica. Freiherr Wilhelm von Oppersdorf w 1590 roku podarował Pokrzywnicę i Serwatków swojej żonie. W roku 1616 we wsi został zbudowany most, aby przez niego przejechać należało uiścić opłatę. Dzięki temu wieś miała pieniądze na swoje utrzymanie. W późniejszym okresie następowały kilkakrotnie zmiany właścicieli.

Na początku wojny trzydziestoletniej Koźle i Pokrzywnicę kupił Andreas von Kochitzki. Był on żołnierzem, jednak z powodu dezercji z wojska jego włości zostały skonfiskowane.

W 1847 roku powstała jednoklasowa szkoła katolicka (zdjęcie nr.7), do której uczęszczało 76 dzieci. Rozbudowano ją w 1903 roku a w 1936 zbudowano nową,  większą szkołę, w której nasze dzieci uczą się do dziś (więcej na ten temat w zakładce Szkoła Podstawowa).

W 1861 roku wieś liczyła 102 domy mieszkalne i 94 zabudowania gospodarskie. Populacja naszej wsi wynosiła wtedy: 24 chłopów, 11 zagrodników i 56 chałupników (co dawało 750 mieszkańców), którzy gospodarzyli na 2608 morgach ziemi. Niektórzy z chłopów posiadali również małe, leśne parcele.

1 grudnia 1876 została otwarta linia kolejowa Kędzierzyn – Racławice Śląskie o długości 33,6 km.  Poprzez to połączenie kolejowe Pokrzywnicy uzyskała „okno na świat”.  Znajdował się wówczas u nas bardzo piękny kompleks zabudowań dworca PKP (zdjęcie nr.8), który niestety nie dotrwał do czasów dzisiejszych.

Dalszy rozwój wsi to: w 1886 roku 136 domów mieszkalnych (ok.996 mieszkańców) a w 1925 roku liczba ta wzrosła do 138 domostw, w których mieszkało prawie 200 rodzin (ok.1053 mieszkańców). Folwark Serwatków w 1880 roku liczył 3 domy i 51 mieszkańców. 

Wielkim wydarzeniem dla wsi Pokrzywnica była budowa kościoła parafialnego p.w. Św. Sebastiana, która zakończyła się w roku 1911 (zdjęcie nr.9)  (więcej na ten temat w zakładce Parafia).

 Od roku 1914 do 1920 budowana była droga z Koźla przez Większyce – Pokrzywnicę aż do Twardawy.

W 1920 roku w Pokrzywnicy została powołana Spółdzielnia Elektryczna a prąd do naszej wsi popłynął 17 grudnia 1927 roku.

W latach 20-tych XX wieku w naszej wsi rozpoczęła działalność Ochotnicza Straż Pożarna (więcej w zakładce OSP).

Zapiski  z kronik mówią, iż w 1925 roku językiem niemieckim posługiwało się 34 mieszkańców, polskim 519 a aż 449 to liczba osób, która posługiwała się obydwoma językami.

Kolejnym właścicielem był radca handlowy (Kommerzienrat) Pyrkosch.  Był on m.in. posiadaczem gorzelni (zdjęcie nr.10), która mieściła się na Serwatkowie. Gorzelnia wraz z zabudowaniami najprawdopodobniej została wybudowana w roku 1860 czego dowodem jest odnaleziona cegła z wypaloną datą (zdjęcie nr.11). Ciekawostką jest też widniejąca na cegle mieszanina języków polskiego i niemieckiego. Radca Pyrkosch sprzedał folwark Serwatków „Śląskiej Spółce Serwatków”.

Należy także wspomnieć, że w 1930 roku do Serwatkowa przybyło 12 rodzin z Westfalii.

Historia nowsza wspomina także, o niejakim żołnierzu o nazwisku Sander z Pokrzywnicy, który jako pierwszy został odznaczony Krzyżem Zasługi (Eisernen Kreuz 2 Klasse).

W 1933 roku na terenie wsi znajdowało się 207 gospodarstw (1166 mieszkańców).

W 1939 roku nastąpił wybuch II Wojny Światowej. W tym czasie Pokrzywnica liczyła 1253 mieszkańców. Mężczyzni z naszej wsi  (w tamtych czasach Nesselwitz) zostali powołani do wojska. Niestety wielu z nich nie powróciło. Tablice (zdjęcie nr.12)  z  nazwiskami poległych i zaginionych, znajdują się na ścianie przy wejściu głównym na cmentarz parafialny.

Ciekawostką jest też to, że podczas trwania wojny z naszej dzwonnicy zostały zabrane dwa większe dzwony, gdyż w tych czasach było zapotrzebowanie na metale szlachetne. Nowe dzwony zostały zakupione oraz poświęcone na przełomie lat 50/60-tych (zdjęcie nr.13). Mniej więcej w tym samym czasie nadłamał się krzyż zwieńczający naszą wieżę kościelną. Sprowadzona przez ks. Józefa Lampkę firma wyceniła ponowne zamontowanie krzyża na kwotę 36 tys. zł. Powodem tak wysokiej kwoty był fakt postawienia bardzo wysokich rusztowań. Po rozważeniu kilku innych opcji naprawy za reperację zabrał się nasz parafianin Jan Stokłosa wraz z pomocnikiem. Jak sam wspomina było to przed samymi świętami Bożego Narodzenia. Był wtedy ostry mróz. Pan Stokłosa wszedł na wieżę tak wysoko jak tylko to było możliwe. Następnie zrobił małe okienko, przez które wystawił bardzo długi żerdź, po którym wspiął się aż do samego krzyża. Tam przywiązał się linami. Jednak, gdy tylko dotknął krzyża, ten spadł robiąc dziurę w dachu kościoła. Musiał zatem zejść po niego i ponownie wspiąć się na szczyt świątyni. Krzyż został wciągnięty linami, gdyż waży ponad 100 kg i mierzy 2,20 m. Tym razem montaż krzyża przebiegł pomyślnie i na szczęście zakończył się bezpiecznie. Ówczesny proboszcz ks. Józef Lampka tak bał się o życie i zdrowie parafian, którzy podjęli się naprawy, iż tego dnia wyjechał ze wsi, aby tego nie widzieć.

W 1943 roku w Pokrzywnicy istniał oddział roboczy jeńców brytyjskich obozu w Łambinowicach – Komando Stalag VIII B Lamsdorf (było to komando pracy).

W roku 1944 nie widząc możliwości utrzymania terytoriów nad Odrą, armia niemiecka przystąpiła do zaminowania jej obszarów głównie na jej lewym brzegu. Przede wszystkim zaminowywane były pola uprawne okolicznych wiosek w tym Pokrzywnicy. Przed nadejściem armii radzieckiej władze niemieckie zarządziły ewakuacje ludności cywilnej, ludzie jednak nie chcieli opuszczać swoich domów, w których mieszkali od pokoleń. Wraz z nadejściem czerwonoarmistów i plotek o ich postępowaniu względem ludności cywilnej większość mieszkańców opuściła tereny naszego powiatu, zostały jedynie osoby starsze umiejące mówić po polsku. Według ustnych podań mieszkańców, część z nich uciekając dotarła do Regensburga (Niemcy- Bayern) pod ówczesną fabrykę Messerschmitta (obecnie fabryka BMW), inni jedynie do pobliskiej wioski Walce. Widząc sytuację jaką zastali na miejscu postanowili wrócić do swoich domostw. Wracali jednak już piechotą, gdyż konie które ciągnęły wozy z dobytkiem zajęło wojsko.

Pokrzywnica była broniona przez 344 Dywizjon Piechoty, który miał w rejonie Pokrzywnicy i Dobieszowic działa szturmowe. Dowódcą był kapitan Joachim Lederer (zdjęcie nr.14).

W latach 70-tych w naszej wsi powstał ludowy zespół muzyczny o dźwięcznej nazwie „Żanuarie z Pokrzywnicy” (zdjęcie nr.15) (zdjęcie nr.16), w zespole tym śpiewało 20 kobiet, działał on do końca lat 80-tych.

1 styczna 1973 roku nastąpiła kolejna reforma administracyjna, wtedy też Pokrzywnica została przyłączona do gminy Reńska Wieś, w której pozostaje do dziś.

W 1980 roku został przeprowadzony gruntowny remont parafialnego cmentarza. Wycięto stare, wysokie drzewa a na ich miejscu posadzono iglaki. Postawiono także nowy płot i położono betonowe alejki (zdjęcie nr.17). Na naszym cmentarzu znajdują się także groby niemieckich żołnierzy poległych w czasie II Wojny Światowej (zdjęcie nr.26). Jeden z takich grobów znajduje się w pokrzywnickim lesie (zdjęcie nr.25). Żołnierz, który tam spoczywa został zastrzelony przez sowietów.

Przez wiele dekad w Pokrzywnicy działał żeński klasztor zakonny, w którym mieszkało ok.5 sióstr. Na początku XX wieku prowadziły one ochronkę dla dzieci (zdjęcie nr.18). Zajmowały się one opieką nad chorymi oraz dbały o naszą świątynię i wychowanie katechetyczne naszych dzieci. Klasztor został zlikwidowany pod koniec lat 80-tych.

Interesującym faktem z życia wsi jest to, iż w pierwszej połowie lat 80-tych w Pokrzywnicy były kręcone sceny do serialu „Blisko coraz bliżej”.

13 grudnia 1981 roku został wprowadzony stan wojenny. Mieszkańcy naszej wsi mieli okazję wtedy obserwować przejeżdżające przez wieś czołgi i samochody pancerne.

W roku 1983 został przeprowadzony kapitalny remont pokrzywnickiej szkoły.

W latach 1995-96 wykonano kapitalny remont naszego Kocioła, m.in. zmieniono dachówki oraz pomalowano wnętrze i elewacje zewnętrzną.

Dnia 31 październik 1998 roku zmarł wieloletni proboszcz parafii ks. Tadeusz Stonoga.

W sierpniu 2000 roku zmarła organistka Edeltrauda Dworski, która przez 50 lat upiększała swoją grą wszystkie Msze Św. i nabożeństwa w naszym kościele. Należy tu nadmienić iż swoją posługę rozpoczęła w wieku 10 lat.  Pani Edeltrauda prowadziła również chór parafialny, który po jej śmierci zakończył swoją działalność. Początki chóru sięgają czasów z przed II Wojny Światowej. Odrodził się po wojnie kiedy to ks. Józef Lampka objął probostwo. Pierwszą prowadzącą i dyrygentką chóru była Anna Zając.

Nie można w tym miejscu nie wspomnieć o Panu Zygfrydzie Dworskim, który przez długie lata przewodził orkiestrze dętej z Pokrzywnicy i był dyrygentem chóru. Teraz na czele orkiestry stoi Pan Jerzy Świętek (zdjęcie nr.30). Obecnie Pan Zygfryd Dworski na zmianę z Tomaszem Wilnerem gra w kościele na naszych pięknych organach.

Warte uwagi są też obchody święta Bożego Ciała. W przygotowania zaangażowana jest cała wieś. Dużo pracy mieszkańcy wkładają w budowę i projektowanie ołtarzy. Centrum Pokrzywnicy ozdobione jest kolorowymi chodnikami z kwiatów i trocin barwionych na różne kolory (zdjęcie nr.21). Tradycję tę zapoczątkowała siostra ks. Józefa Lampki. Zostały one wykonane z okazji pierwszego bierzmowania w naszej wsi. Biskup Kominek, który udzielał sakramentu był tak zachwycony kolorowymi ścieżkami, że wolał przez nie przeskoczyć aby ich nie zniszczyć.

Według ustnych podań Pokrzywnicę nawiedziła zaraza. Wtedy to mieszkańcy z naszej wsi zobowiązali się przed Panem Bogiem, że co roku w podzięce za wysłuchanie ich modlitw będą pielgrzymować do drewnianego kościółka p.w. Św. Brykcjusza w parafii Gościęcin (zdjęcie nr.22). Według kroniki Pokrzywnice wielokrotnie nawiedzały też inne kataklizmy: 1879 roku powódź, 1889 roku gradobicie i powódź, w 1890 i 1891 roku powódź, 1902 roku duże opady deszczy, 1903 roku deszcz, w 1940 roku orkan -  w kronikach też rok ten był rokiem „cierpienia” dla miejscowości, prawdopodobnie chodzi o rozpoczęcie wojny rok wcześniej i pobór do wojska.

Mało kto wie, że Pokrzywnica posiadała dawniej swój własny herb. Pieczęć z herbem była nabita na starym planie budynku znalezionych w jednym z domów(zdjęcie nr.28).

Na terenie sołectwa znajduje się niewielki las ok. 200 ha będący ostają sarny i dzika. Gospodarzem na tych terenach jest koło łowieckie PONOWA (zdjęcie nr.23). Możemy się pochwalić tym, iż do koła należy kilku mieszkańców naszej miejscowości, a podłowczym koła i gospodarzem tego łowiska jest Pan Bernard Wrazidło.

Zwiastunem nadchodzącej wiosny w Pokrzywnicy są powracające co roku do swojego gniazda bociany (zdjęcie nr.24).

W Pokrzywnicy znajdują się dwa sklepy spożywcze, dwa bary oraz kilkanaście firm usługowych. Od niedawna funkcjonuje również restauracja i dyskoteka.